Ben oldum olası bu “spam” insanlarının karakterini anlamaz idim. Birkaç yıldır sair yayınlarıma düşen yorum spam’leriyle iyice çileden çıkmış durumdayım.

Düşünün. Bir programın ve bir botun yapması imkansız yorumlar geliyor. Sürekli. Aynı adreslerden veya farklı adreslerden. Ama bu ne azim. Bu ne coşku.

Yani bu insanların spam gibi bir amaçlarının olmadığını bilseniz bunları geri zekalı zannedeceksiniz. Evet, o derece geri zekalı! Nereden mi çıkarıyorum bunu?

Bakın bu yazıya. İçinden bir kelime seçin. Ya da seçmeseniz de olur. Sonra yoruma “çok hoş vallahi. bunu evde deneyim” yazın, gönderin. Resimli kontrolleri de azmedin, geçin. Zeka geriliğine yeterli bir delil değil midir bu?

Dünyanın en salakça, en gerzekçe “spam” çeşidi olarak görüyorum bunları. Hayır, bakın robotlarla yapılanlardan bahsetmiyorum. Bizzat bir insanoğlu’nun makine başına geçip blog’lara ağzını yaya yaya yorum yazmasından ve bu yorumlarla abuk site adresini reklam etmesinden bahsediyorum.

Yok iki üç güzel ama yalan lafla akredite olacak sonra da basacak spam’i. Kim yerse artık.

Bu nasıl karaktersizliktir! Nasıl bir midesizliktir. Ne kadar beddua ediyorum biliyor musunuz bu internet sülüklerine. Mail spam’i filan artık hikâye oldu bunların yanında.

Ama bilsinler ki bu işin de bir hesabı var. Tablonun en son satırında bir “sum” alınıyor farkettiyseniz.

Twitter… şu anda tüm dünyada tuhaf bir şekilde alaka gören web sitesi. Herkesin bildiği gibi basit bir web uygulaması. Ama etkisi dalga dalga yayılan bir güce sahip. RSS’den sonra, kurumsal web sitelerinde görmeye başladığımız ikinci “ikon”.

Düşünüyorum… Şirketler neden twitter’da hesap açarlar? Çok basit: PR (halkla kopuk ilişkiler) ve modern ifadesiyle marketing. Teknolojik trend’leri yakından takip ediyorum hesabı da var tabi, misal Turkcell.

Şirketleri, organizasyonları anladık.

Peki insanlar neden önceleri “canım sıkılıyor..” veya “akşama ne yesem” gibi iç seslerini şimdi de bookmark’larını (absürd URL kısaltmalarıyla) yazdıkları bu ortama bu kadar bağlandılar? Nedir bu ilkellik Allah aşkına?

Madem siz bu kadar iç sesinizi içinize atıp twitter’dan kusma heveslisisiniz; ben de sizin için bir projeyi hayal edeyim.

Talk2Twit.

İsim tamam. Güzel bir logo tasarlanacak. Erkan‘a yaptırırız sitesini, lokum olur.

Peki projenin içeriği ne?

Talk2Twit telefona, bilgisayara yüklenen bir uygulama olacak. Sürekli mikrofon üzerinden sizi dinleyecek. Doğal olarak dijital işaret işleme ve ses tanıma teknolojilerini içerecek. Sizin yakınmalarınızı, of-puflarınızı, geyiklerinizi ve dahi küfürlerinizi özel bir şekilde algılayıp twitter’a girecek. Peki konuştuğunuz şeyin twit’lenebilmesi için ne yapacaksınız? Bir anahtar söz olabilir başında… meselâ “cik”. Yani:

- cik akşama karetta karetta yiyesim var

ya da

- cik yılmaz özdil’in yeryüzündeki işlevi nedir?

deyince, Talk2Twit otomatik olarak lafınızın cik’ten sonraki 140 harflik kısmını alacak ve gerekli yerlere arama anahtarları yerleştirecek. Hatta gerekirse bahsettiğiniz şeyin bir site olduğunu anlayıp sona kısa link basacak. Sonra da tüm dünyanın merakla beklediği twit’inizi yayınlayacak!

İşte bu.

Böylece hem kendi kendinize konuşmayı unutmamış hem de twitter cücüğünüzü ihmal etmemiş olacaksınız. Ya da havaya savurduğunuz samimi küfürler, anında twitter sayfanıza düşecek ve boşa enerji sarfetmemiş olacaksınız. (Küfür adresini kolaylıkla bulabilecek.)

Söz ff’den dışarıdır. Sürç-ü twit ettiysek affola.

Şimdi bilgisayara ve internete bulaştıysak, gayet net öğrenmiş olmalıyız bu “bit” meselesini. Evimize giren o ADSL kablosundan, onun bağlandığı kutulardan, fiberlerden, fiberlerin geçtiği okyanuslardan, havadan, azottan, semâda saklı uydulardan akan bit’leri iliklerimize kadar hissetmiyoruz da ne yapıyoruz?

Bit, internet ile evrensel krallığına oturmuş oldu. Buna siz dot-com patlaması da diyebilirsiniz. Hayırlı olsun.

Peki başlıkta işaret ettiğimiz yere doğru gidelim. Maddenin öğrendiğimiz hâllerinin yanısıra bir de “bit” hâli var mıdır? Faraziyemize göre, her madde için olmasa da kimi maddeler için vardır. Bu cümleye “şimdilik” sözünü de ekleyebiliriz. Çünkü ilerleyen teknik, AR-GE çalışmaları tüm maddiyatı bit’leştirmeye and içmiştir.

Bu bit’leşen maddeleri tahmin edebiliyor musunuz?

Bakın çevrenize. Ya da durun çevreniz değil, monitörünüze bakın. Bu okuduğunuz yazı aslında bit’leşmiştir. Ben yazdığımda yazı’dır, ama size bit’leşerek gitmiştir. Siz okurken yine yazı olmuştur. Peki şu anda bir şarkı dinliyor musunuz? Bu şarkı da ilk hâlinden sonra bit’leşmiş sonra da siz dinlerken müzikleşmiştir. Dikkat ederseniz “fikir ve sanat eserleri” olarak sınıflanan maddeler bit’leşenlerin önde gidenleridir.

…

Fikir ve sanat eserlerinin bit’leşerek çoğalması, üremesi yıllardır mahkemeleri, vicdanları işgal eden bir sıkıntı. Ben şu interneti bildim bileli hep bu devasa hırsızlık hareketiyle bir savaş söz konusudur. Napster kapanmıştır hani, büyük bir gürültüyle. Türkiye’de bile nice gayri resmi film çoğaltıcı zor zamanlar yaşamıştır.

Kanaatim odur ki, telif savunucuları, malesef “bit” devrimini öngöremedi. Gördüyse bile kabullenemedi. Bu adamlar, güya piyasaya maddenin katı hâlinde, CD’de sürülmüş bir şarkının saniyeler içerisinde mp3 formatına dönüşümünü (bitleşmesini) ve ardından yine saniyeler içerisinde dünyanın en uç noktasına ulaşmasını kabullenemediler. Bunu istemeyerek, buna karşı çıkarak da hayatlarının yanlışını yaptılar. Bugün korsan piyasası bu kadar büyüdüyse sebepleri arasına telif savunucularını da koymak lazımdır.

Eğer, böyle olmasaydı. Yani, korsanla mücadeleyi, korsanların yöntemleriyle yapsalardı… bugün çok daha başka ve çok daha yasal bir yerde olurduk. Düşünün Napster’i kapattıracaklarına Falanster adında yasal bir müzik platformu oluşturup, mp3 yerine de sayısal hakları ve sayısal imzalamayı destekleyen yeni bir formatın oluşumuna öncülük etselerdi ne olurdu? Ne olurdu meselâ herkes kendine özel olarak imzalanmış şarkıyı parasını güzelce ödeyip indirebilseydi… Tabi, maliyeti düştüğü için fiyatların da düşmesi ve yapımcıların sürümden kazanması şart olacaktı.

Sürümden kazanmak hiç afaki bir şey değil. 99 cent’e satılan bir IPhone uygulaması bir milyondan fazla indirilmiş. Evet, ucuz olduğu için önüne gelen acımamış, satın alıp indirmiş. Ve satıcı da muhtemelen ihya olmuş. Demek ki bu strateji uygulansa, çok da güzel tutardı projemiz.

Projemizi kısmen uygulayan bir yayınevi anıyorum: Manning. Bu yayınevi, “erken erişim programı” ile yazılan kitaplarını daha çıkmadan satmaya başlıyor. Yazıldıkça güncellenen online hâlini indiriyorsunuz. Yani daha taslakken okumaya başlıyorsunuz. Kitap bittiğinde eğer fiziksel kopyasını da satın almışsanız adresinize geliyor. Kitabı sadece online olarak satın almak da mümkün. Evet, böylece ne yapmış oluyor Manning? Korsan PDF ile uğraşacağınıza gelin benden satın alın diyor. Üstelik güncel hâlde tutacağını söyleyerek. Fiyatlarının çok makul olmaması ayrı bir mesele. Bunun da “kurtarmıyor abi” psikolojisinden kaynaklandığını düşünüyorum.

Amazon.com da Kindle adını verdiği elektronik kitap okuma aleti için özel formatta online kitaplar satıyor. İsterseniz kitabın sadece Kindle versiyonunu alıp okuyorsunuz. Ekonomik oluyor (inşallah!).

…

Maddenin kaç hâli olduğu tartışılabilir. Sayısından emin değiliz. Fakat, artık bu hâller arasında “bit” hâlinin de eklenmesi gerekecektir. Maddeyle ilgili her türlü tasarrufumuzda onun bu yeni yetme ve kontrolsüz doğurgan “bit” yapısının hesaba katmamız gerekecektir.

Sahi, şu 3G denen şey sizce insanları da birer “bit” vektörü yapmıyor mu? “Bit”leşen hiçbir şey yokmuş ve araya dağlar, ovalar girmişken yazılmış bir dörtlükle kapatalım:

Ara ver, ara ver
Dağlar ara ver!
Götür selamımı
Nazlı yâre ver!

Rahatsız mıyım? Microsoft olsam veya başkaca bir yazılım firması olsam hemen evet derdim.  Ama hemen evet diyememem. Çünkü meseleye açık kod düşmanlığı veya Microsoft tarafgirliği düzleminden değil başka bir yerden bakıyorum.

Mesele şudur ki, tüm dünyanın kodcuları ellerinde bin türlü geliştirme aracı bulunduğu hâlde neden WordPress’in boyunduruğu altına girmekteler?

.NET mi? Milyon tane site var ASP.NET’in faziletlerini anlatıp WordPress script’ine serilmiş. Yazık be kardeşim.

Hammet: http://hammett.castleproject.org/

Hem Castle yazacaksın hem Monorail… Sonra da WordPress altyapısı üzerinden kendi yazdığın koda kızacaksın. Biraz samimi olun gençler. İnsan işine saygı duymalı biraz. “Open Source” insanı olmak, MS’e WP üzerinden giydirip sonra da C#’ta harikalar yaratmak değildir.

Evet, herkesin de bu aralar dillendirdiği gibi .NET’te cemiyetleşme sorunu var. Bu cemiyetleşme sorunu bugüne kadar Microsoft’un Open Source olaylara yaklaşımından kaynaklanıyor diyebilirdiniz. Ama şimdi açıkça görülüyor ki huysuz kodcuların da bu sorunda rolü mevcut.

Bakın Danimarkalı Mads, ne güzel azmetmiş, bu yazının yazıldığı blog yazılımına girişmiş. Widget desteğine bile koşuyorlarmış dediklerine göre. Şimdilik en tutulan ASP.NET tabanlı blog script’i olarak kabul ediliyor. WordPress’in 2.5 esintisine göre cılız ve kalas kalsa da.

Evet emmoğulları, dayıoğulları ve komşu köyün WordPress Türkiye’cileri… WordPress’e mahkum muyuz? Dünya PHP-MySQL ile rakseden bu script’in karşısına rakip çıkartamayacak kadar gamsız ve gasavetsiz mi?

Hâlâ bana S3 nedir diyenler var ise onların bir evvelki yazıma göz atmaları şiddetle salık verilir.

1 – Yeni Bir Amazon Hesabı

Dünyadaki hemen her şeyi yapabilmek için gerekli olan hesap açma işlemi Amazon S3 için de geçerli. Eğer daha evvel ucuz fiyatları görüp Texas’taki dayı oğlunuza sipariş vermek için bir Amazon hesabı aldıysanız işe bir adım önde başlıyorsunuz demektir. O hesap bizim işimizi görür.

aws.amazon.com/s3 adresinden hesap açma ve S3 hizmeti için kaydolma işlemlerini hallediyorsunuz. Size rehberlik etmeme lüzum yok sanırım.

2 – Kredi Kartı Bilgisi İstiyor!

Kayıt esnasında Amazon sizden kredi kartı bilgisi de isteyecektir. Şaşırmayın. Sonuçta tüccar bir sitedesiniz. Daha iki lafın belini kırmadan sizin cüzdanı görmek istemesi tabîdir.

Kredi kartı bilginizi verdikten kısa bir süre sonra Amazon (bu bilginin nerede yazdığını bulamadım) karttan yaklaşık $1 tutarında para çekmeye çalışıyor. Eğer hortumlama işlemi yolunda gitmezse hizmeti etkinleştirmiyor. Size ödeme bilgilerinizi güncellemenize dair uyarı içeren bir posta gönderiyor. Eğer doları hortumlamışsa ne mutlu. Tebrik edildiğiniz bir mesaj alıyorsunuz ve “hadi bakalım işe koyul” motivasyonu kazanıyorsunuz.

3 – AWS Erişim Bilgileri

Kredi kartı bilginiz doğrulandıktan sonra gelen e-mail’de size erişim kodlarınızı alacağınız sayfanın adresi de yollanıyor:
http://aws-portal.amazon.com/gp/aws/developer/account/index.html?action=access-key

Bu adreste iki erişim kodu bulacaksınız. Bu iki kod, Amazon’un tüm hizmetlerine (Amazon Web Services) erişim için kullanılıyor. Yani ortak bir anahtar.

Bu erişim kodlarından ilki size özel Access Key ID. Bu bilgi sizi kimliklendiriyor. Hesap numaranız gibi bir şey.

Bir diğeri de Secret Access Key. Adı üstünde “cıss”. Ellerin bilmemesi gereken, AWS ile sizin aranızda sır gibi saklanması gereken bilgi. Çünkü AWS hizmetlerine güvenli erişmek istediğinizde bu anahtar ile üretilmiş bir defalık anahtarlar vermeniz gerekiyor. Hemen korkmayın nasıl yapacağım bunu diye. AWS’ye nasıl erişileceği konusunda teknik derinliğe ihtiyacınız pek olmayacak. Ama bu gizli anahtarı sağa sola vermemeniz gerektiğini bilmeniz iyi bir şey. Bir gün web üzerinden S3 alanınıza bağlanma iddiasındaki bir siteyle karşılaşırsınız ve o da bu anahtarı ister. Risk sizindir.

Erişim kodlarını edindiğiniz sayfa üzerinde gizli anahtarın tekrar üretilmesine dair bir işlem butonu da bulunuyor. Gerekli durumlarda anahtarı yenileyebilirsiniz.

Bu iki erişim kodunu da aldıktan sonra S3′e bağlanma aşamasına geçebiliriz.

4 – Amazon’un Kenara Çekilişi – “Üçüncü Parti”nin İktidarı

Her ne kadar S3′ü tatlı tatlı anlatsak da şu geldiğimiz aşamada Amazon’un beline kazma vurmak çok yerinde olacak.

Amazon S3 için sizden para alana kadar yanınızda geziyor. Parayı aldıktan sonra ise sizin “geliştirici” olduğunuz varsayımıyla hareket ediyor ve API’siyle baş başa bırakıyor. Bu API nedir, nasıl etkileşilir diye kıvranırken teknik dokumanlara dalıyorsunuz ve neticede bir şeyler bulup hallediyorsunuz. O kısım tamam. Ama enterasan olan aldığınız S3 hesabına dair hiçbir yönetim panelinin sunulmaması. Amazon’un hiçbir yerinde böyle bir ekran yok. Size sadece disk ve trafik kullanım istatistiklerinizi ve faturanızı sundukları Account Summary ekranı bulunuyor. Erişim kodu aldığınız sayfa ile bu hesap özeti sayfası arasında salınım yapıp duruyorsunuz.

Peki nereden başlayacaksınız bu S3′ü kullanmaya?

Bir üçüncü parti cihaz gerekiyor. Bir münferit Windows uygulaması olabilir bu. Veya bir tarayıcı eklentisi. Ben ikinci yolu seçtim. Daha pratik geldiği için size de onu anlatacağım.

Vatandaşın birisi Firefox tarayıcısı için “S3 Organizer” adlı eklenti yazmış. Kurulduktan sonra, bir önceki adımımızda elde ettiğimiz erişim anahtarımızı ve gizli erişim anahtarımızı istiyor. Bunları girdikten sonra FTP transfer ekranlarına benzer bir ekran getiriyor. Yeni kullanmaya başladığımız için S3 tarafı boş.

Hemen bir dizin oluşturup dosyalarınızı atmaya başlayabilirsiniz. Kök dizin altında oluşturduğunuz dizinlere Amazon “bucket” olarak hitap ediyor.

Her dosya veya klasör üzerine sağ tıkla gelip “Copy URL to Clipboard” dediğinizde o dosyanın “http” erişim adresi panoya alınıyor.

Diyelim ki MerhabaAWS diye bir bucket oluşturdunuz. İçine de sitenizin stil dosyasını (default.css) attınız. Bu dosya için ön tanımlı anonim erişim adresi şöyle olacak:

http://s3.amazonaws.com/MerhabaAWS/default.css

Artık sitenizin ilgili referans noktalarında bu adresi kullanacaksınız. Zırt bırt istenip trafik sömüren bu statik dosyaları S3 diskinize havale edeceksiniz.

5 – Nasıl Sizce?

Bu kısma kadar klasik FTP deneyiminden fazlasını yaşamadık. Sadece ücretlendirme açısından farklılığını hissettik.

Ama kalemimize can gelirse, bu hizmetin güvenlik konusunda neler sağladığı ve AWS arabirimiyle nasıl programatik olarak erişildiğine eğileceğiz. İşte o zaman S3 rehberliğini tamamlamış olacağız.

Buraya kadarki kısmını kullansanız bile, size ekonomik ve güçlü bir depolama alanı sunduğunu inkar edemezsiniz. Yetinmediğinizde, sitenize S3′ü entegre ettiğinizde, konfor azalması yaşamadan web hayatınıza devam edecek ve siz de “S3 kullandık yılda şu kadar para kurtardık” öykülerine bir katkı yapacaksınız demektir.

Yönlendirme amacımız yok sevgili okuyucu. S3 reklamı da almadık. Yurt dışında gayet popülerleşen bu profesyonel hizmetin ülkemiz geliştiricileri tarafından da anlaşılması, kullanılması hoşumuza gider dedik ve tecrübemizi paylaştık.

Önümüzdeki yılların web aktörü olacak Erkan Yılmaz bizleri ta asker ocağından tebrik ettiğine göre güzel bir iş yapmışız demektir.

Amazon, “web’den alışveriş” sahasında yıllardan beridir inşa ettiği yüksek prestijini kullanarak, kurumlara ve geliştiricilere yönelik online hizmet sağlama işlerine de girişmiş idi. İşin adını “Amazon Web Services” yani AWS koydu.

Google, Microsoft, Yahoo ve diğer daha küçük girişimciler oradan buradan web hizmetleri sunup başımızı döndürürken, AWS kendince bâkir gördüğü kanallarda emin adımlarla ve sabırla ilerledi.

Ve AWS ailesinin genç üyesi S3, 14 Mart 2006′da ilan edildi.

S3, “Simple Storage Service” ifadesinin baş harfleriyle oluşturulmuş bir marka. Yaptığı iş adında saklı esasında: bir depolama hizmeti.

Şu an dosya depolama hizmeti veren onlarca kuruluş mevcut. S3′ün farkı ne olabilir efendim sizce?

S3, diğer hizmetlerden farklı olarak doğrudan web sitelerini / site sahiplerini hedef alıyor. Diyor ki: web siteniz var ise gelin aşırı kaynak tüketen statik dosyalarınızı bizim disklerden sunun. Size konforlu bir ortam sunuyoruz, üstelik sudan ucuz!

Bakalım öyle mi?

S3 Ne Sağlıyor?

1 – Size her zaman her yerden ulaşılabilir bir disk alanı sağlıyor. Ama belli bir kapasite sınırı yok. (Bir kısıt olarak geçiyor belki: bir dosya en fazla 5 gb olabilir.) Kullandığınız alan kadar aylık para ödüyorsunuz. Bir nevi “faturalı hat”.

2 – Sakladığınız dosyalar için kesintisiz ağ trafiği sağlıyor. Yine bir sınır yok. Tükettiğiniz kaynağın maliyeti aylık faturanıza yansıyor. Meselâ dışarı akan GB veri başına bir tutar, içeri akan GB veri başına da bir tutar belirleniyor.

3 – Saklanan dosyalar için güvenli bir erişim katmanı sunuyor. Bu erişim katmanı, AWS ailesinin diğer üyelerinde de ortak olan kimliklenmiş web servis çağrılarıyla emin hâle getiriliyor.

4 – Her türlü programlama ortamından (XML Web Servisleri sayesinde) S3 hizmetlerine erişilebiliyor. Amazon, kullanıma ait dokumanlar ile destek de veriyor.

S3 Hangi Amaçla Kullanılıyor?

1 – Bant genişliğinin ve depolamanın cep yakmaya başladığı durumlarda S3 daha ucuz bir alternatif olarak karşımıza çıkıyor. Ucuzluk belki kulağa yeterli gelmeyebilir. Amazon hizmetin arkasına kendi adını (kalıbını) koyuyor. Arkasında ben varsam, siz endişe etmeyin diyor: S3 güvenilir bir yer.

2 – Statik dosyaları sunmanın ve erişimini kontrol etmenin ayrı ve profesyonel bir çaba gerektirmesi, büyük kuruluşları da S3′e meylettiriyor. S3 müşterileri arasında Microsoft bile bulunuyor. Karın ağrısı fotoğraf paylaşım sitelerinden bir tanesi olan Smugmug da S3′ü tercih edenlerden.

3 – BitTorent sunumu için de kullanılabilir. Çünkü şaşırtıcı biçimde S3, barındırdığı dosyaları size zahmet vermeden BitTorent protokolüyle dışa sunabiliyor.

Malî Tablo – Fiyatlama

S3 kullanıma dayalı ücretlendirme modeliyle çalışıyor. Aylık peryotlarla size fatura kesiyor. Avantajı da burada. Kullanmadığınız imkanlar için fahiş paralar ödemiyorsunuz. Gayet âdil çalışan bir sisteme dahil olup fevkalade büyük rakamlar kurtarabiliyorsunuz. Hâlihazırdaki tarife şu şekilde:

Depolama:
GB başına aylık $0.15

İçe Transfer:
   GB başına aylık $0.10

Dışa Transfer:
GB başına aylık $0.18 [ilk 10 TB transfer için]
GB başına aylık $0.16 [sonraki 40 TB transfer için]
GB başına aylık $0.13 [50 TB'dan fazlası için]

Talep:
Her 1.000 (bin) PUT ve LIST talebi için $0.01
Her 10.000 (onbin) GET ve diğer talepler için $0.01 [DELETE komutları müessesenin ikramı; ücrete dahil değil.]

Bu tablo ışığında sitenizin durumunu değerlendirip, şuradaki hesap makinesiyle kaba bir hesap yapabilirsiniz.

Karar Noktası

Diyelim ki bu rakamlar size çok cazip geldi. Hakikaten “hosting” hizmetleri için büyük paralar bayıldığınızı ve tatmin edici bir hizmet de alamadığınızı idrak etmenize yardımcı olduk. Yukarıda verdiğimiz hesap makinesi de sizin karar vermenizi kolaylaştırdı. Her şey tamam da diyorsunuz ama yine de bir çekince var değil mi içinizde. Nasıl kullanacağız S3′ü?

Herkesin kullandığı kararlı bir sistem var. Kimisi Wordpress abonesi, kimisi daha farklı içerik yönetim sistemleri tercih etmiş. Kimisi de özel uygulamalarını yazmış. Herkes farklı bir yoğurt yiyor. S3 demek, dosyaların sunum ve transfer alt yapısını tamamen değiştirmek demek. Web site sahipleri için puslu bir iş yükü anlamına geliyor bu teklif.

Evet, zahmetsiz rahmet olmayacağı bilinciyle S3 gerçekleştirimi için gereken zahmeti küçümsemiyoruz. Bununla beraber, bir kolayı da var efendim. Amazon sistemi koyup kenara çekilir gibi yapmış ama gönüllü geliştiriciler neredeyse tüm platformlar için S3′e erişim rutinlerini devirmişler. Amazon’un sadece “Resource Center” adıyla bir araya toplamakla yetindiği bu hazır çözümler sizi gerçekleştirim sırasında omzunuza binecek bir çok angaryadan kurtarıyor ve Amazon’un ne yaparsa yapsın özünde bir satıcı olduğunu tekrar anlamamıza vesile oluyor.

Ne diyorsunuz? Evet ise devam ediyoruz.

Üzülerek söyleyelim ki sevgili Microsoft sevdalıları, ASP.NET, Yeni Web heyecanını bize tribünden izletiyor. Biz, kurumsal uygulamaların ölçeklenebilmesinin, “komünikasyon faundasyon”ların peşindeyken, web’in gerçek müşterisi olan bireyler kendilerine göre bir yol buldu ve Yeni Web’i o kanaldan inşa etti.

Gelinen noktada ASP.NET mühendisleri, Internet Explorer’in mühendisleriyle kafa kafaya vermiş Yeni Web’e neresinden dalarızın hesabındalar. Aynı hesap biz gibi boyuna kadar Microsoft’a gömülmüş ve gözünü ve gönlünü “Özgür Yazılım” denen harekete kapatmış kurbanlar için de geçerli.

ASP.NET kaybedince biz de kaybetmiş sayıldık.

Esaretin Bedeli

Esareti ufku dar olmakla, tek bir kulvarda at koşturmakla açıklıyorum. Yazılım dünyasında esir olmak istemediğiniz kadar kolay. Çünkü ürünler platform bağımlı ve platformun üstüne koyduğunuz her şey yeni bir platform. Sofranın üzerine sofra açıyorsunuz ve en üste koyduğunuz tencerenin kapağı başka sofrada açılmıyor.

Bu kadar kolay olan esaret, yazılımcının önündeki en büyük tehlike. Bu devingen, hareketli sektör, bilincinizi, birikiminizi hallaç pamuğu acımasızca gibi savuruyor.

Dünya şimdi ASP’ye ve ASP.NET’e omuz vermiş yiğitlerin nasıl da geriden koştura koştura geldiklerini seyrediyor. Özgür Webciler’in de kıs kıs güldüğünü hissedebiliyorum.

ASP Eksikti, ASP.NET ise Fazla

ASP ile sisteme ilaveten yüklenen bileşen kullanmadan bir şey yapabilen var mı? Sunucuya dosya yükleme işlerine bile bileşen lazımdı hatırlayalım. Bezmişti site sahipleri. İsyanlardaydılar. Microsoft, isyana ASP.NET ile sağlam bir karşılık verdiğinde hepimiz apışıp kalmştık açıkçası. Bu kadar radikal bir cevap beklemiyorduk.

Bildiğimiz her şey yalan olmuştu. HTML işçiliği kalmamıştı. Hadi sadece iş mantığına odaklanalım, kodlarımız karışmasın. Ölçeklenebilir olalım, hızlı olalım, hızlı geliştirelim vs. derken ASP.NET bambaşka bir web geliştirme deneyimine sokmuştu bizleri. Bir kere alıştınız mı bir daha bırakmanın zor geleceği bir deneyim. Kod adı esaret.

ASP’de olmayan her şey ASP.NET’te ganiydi. Adeta imkan yağıyordu üzerinize. Nereyi isterseniz oraya. İstediğiniz yoksa yazması bedava. Kullanması da bedava.

Biz bu süt banyosunda yüzerken dışarıda bir şeyler oluyordu.

Özgür Gerillalar Şehre İniyor

“Özgür Yazılım” kavramıyla [Vikipedi'den: kullanıcısına çalıştırma, kopyalama, dağıtma, inceleme, değiştirme ve geliştirme özgürlükleri tanıyan yazılım türü] tanışalı epey oluyor. PHP, MySQL, Apache de bu orkestranın meşhur çalgıcılarıdan. Üçü bir arada… Bir de Linux üzerine kurulunca Fındıklı oluyorlar.

İşte bu insanlığın katkısıyla yücelen değerler, yine aynı çerçevede gelişen kişisel yayıncılık projelerini de yaygınlaştırmaya başladığında, biz bahar uykusundaydık muhtemelen. Ben o uykudayken misal, WordPress denen bir gerçek doğuvermiş, haberim olmadı. RSS bir zümrenin oyuncağı iken uluslararası protokol olmuş. XmlRPC kabarmış, Flickr’lar fırtına, Blogger’lar kasırga olmuş.

Sınıf Mümessili Seçildi Bile

Microsoft ne yaparsa yapsın, bize nasıl imkanlar sağlarsa sağlasın sevgili dostlar, bu temsil hakkını kaybetmiştir. Live.com platformuna abanması, Internet Explorer için Firefox’tan tecrübe kopyalaması, ASP.NET’e gömülü AJAX bileşenler sunması, “Code Plex”ten Source Forge mevlidi okutması… bu temsil hakkını, şimdilik Microsoft lehine çeviremeyecektir. Üsküdar’ın geçildiği o kadar aşikar ki.

Evet, kurumsal pazarda .NET kullanmanın keyfine yok. Ama ya dönüp de kişisel, Yeni Web anlayışında bir site inşa edelim desek, ASP.NET bizi geriyor. Evet, samimi söylüyorum, İlker de ben de geriliyoruz. Dünyadaki diğer .NET’çi biraderlerimiz de geriliyor olmalı ki bir ürün çıkmıyor ortaya. Şu kullandığım DotNetBlogEngine adlı yazılıma bakınız. Adam, MetaWebLog API’lerini gerçeklemekle meşgul. Özgür Yazılım’cıların döküntülerini toplamakla yani.

Evet sevgili Özgür Camia! Microsoft’un yönlendirmesiyle biz “kurumsal”a boyanmıştık ki Yeni Web’i size kaptırdık.
Büyüksün WordPress.