Mutfak ve Muvaffak

Başarı varsa rekabet vardır diyebilir miyiz? 

Piyasaya sürülen ürünlerin, rakipleri arasından sıyrılıp başarılı olduklarından bahsedersek, meselâ bir öğlen yemeği sohbetinde, kulağa abes gelen hiçbir şey olmaz. 

Ama yediğimiz yemeğin, içtiğimiz çayın ya da bir dilim baklavanın “başarılı” olması da nereden çıktı son zamanlarda? Aklımı kurcalayan bir konudur bu. Beş saniye içinde yok olacak bir baklava, acaba neyi başarmıştır? Lezzetli olmayı mı? Taze olmayı mı? Buram buram fıstık kokmayı mı?

Eğer başarı, lezzete dair bir niteleme ise, hiç kasmayıp “çok lezzetli” desek daha münasip olmaz mıydı? Çünkü lezzet, doğrudan o nesneye ait bir nitelik. Üstünde sakil durmuyor. 

Başarı ise biraz gülümsüyor, sanki ha?

O hissetiğimiz başarı acaba kime aittir? Yemeği yapana mı, çayı demleyene mi, baklavayı açana mı? Bir kişiliği, kimliği olmayan, şânı olmayan, adı olmayan, nâmı yürümeyen, gelip geçici bir mâmülün acaba hangi başarısından söz edersiniz?

Meselâ, “iPad başarılıdır” dediğinizde darılmam. Çünkü kendisi yaşayan bir üründür. Kimliği vardır, adıyla kafamızda oluşturduğu bir algı vardır. Hakikaten kendinden menkul varlığıyla, kendi hanesine yazılacak bir başarı kazanacağını düşünebilirim. 

Ama dün içtiğiniz çorbanın başarısı, bence, çorbanın başarısı değildir. Olsa olsa, çorba, ortaya konmuş bir başarının muvakkat bir sonucudur. 

…

Zannımca, “başarı odaklılık” telkinlerini biraz fazla kaçırıyoruz. O da dilimizde, günlük konuşmamızda dışa vurmaya başlıyor. 

Bir sebep daha geliyor aklıma. Acaba nesnel değerlendirme kaygımızda bir aşırılık olabilir mi? Tekrar şu meşhur çorbaya dönersek… çorbayı “lezzetli” olarak nitelediğimizde, gayet yoğun bir “öznellik” basmış oluyoruz ifademize. Buram buram “ene” kokuyor. Sorun mu? Bence değil. O kadar da hakkımız olsun. Ya “başarılı” dersek? Artık verilere dayalı, hayli bilimsel, hayli maddeci bir yargıya varmış oluyoruz. Öyle bir çorba ki bu deniz kenarındaki Toriçelli de içse, aynı başarıyı konuşacak. 

Bence sevgili okur, çoğu zaman hissettiğimiz, metrikten önce gelir. Kod değil ki bu. Çorba.