Okumanın İtibarı Yükseliyor
İlk olarak tarayıcılardaki “bookmark”lamayı kullanarak başladı biriktirme telaşımız. Bir işe yarar site gördük mü adresi kaybetmemek için hemen (rezil bir çeviri eseri) yer imlerine koşuyorduk.
Her nedense bu yer imleri, her formatta uçarak, hiç yedeklenmeyerek ve üstelik hiçbir işe yaramayarak hayatını devam ettiriyordu.
Ta ki bu işi servis olarak yapan siteler çıkıncaya kadar. Yahoo! Bookmarks en kötüsüydü; Delicious en iyisi. En kötüsü, en iyisini aldı ve Delicious, Yahoo!’nun oldu. İnsanlar, aranabilir, etiketlenebilir, paylaşılabilir, oylanabilir yer imleme servisleriyle tanıştılar.
Öyle bir çağa geldik ki bir şeyi sonsuza dek saklamanın manası kalmadı. O nedenle, ölene kadar saklama felsefesi üzerine kurulu bu servisler, artık gözden düştü, gönülden ırak oldu.
Şimdi son modamız: temize çekiciler. Kimmiş onlar:
- Instapaper
- Readability
- Read It Later
- Evernote Clearly
Bu temize çekicilerin ortak amacı, okumak istediğiniz internet yazılarını bir düz yazı formatına sokmak, gereksiz görsel ayrıntılardan arındırmak ve size keyifli, rahat bir okuma deneyimi sunmak.
Bu görevi ifa etmek için çok da basit şeyler yapmıyorlar. HTML ve metin yorumlama teknikleriyle bir internet sayfasındaki ana muhteva bölgesini tespit edip, o bölgeyi çıkarıp, yeniden formatlayıp size gösteriyorlar.
Bunun yanında sundukları ilave hizmetlerle, okuduğunuz sayfaları etiketleme, arşivleme ve fındık fıstık sistemlerle paylaşma imkanı sağlıyorlar. Bu fındık fıstığın içerisinde, Amazon’un fıstığı Kindle da özellikle Amerikanlar için önem arz ediyor. Çünkü insanlar asil bir şekilde okumalarını Kindle’da yapıyorlar.
Eğer siz de internette, hâlâ pipo tüttürerek okunacak yazılar olduğunu düşünüyorsanız, bir de bu taraftan okuyun. Şimdi sizler için bu servisleri tek tek irdeleyeyim.
Bu servisi yazan kişi (Marco Arment) üründen daha meşhur. Çünkü kendisi aha bu yazının yazıldığı platform olan Tumblr‘ın kurucularından. Instapaper, Marco’nun elinden çıkma. Yoğun bir medya desteği var. Gelirlerinin büyük bölümü, iOS platformu için yazdığı kullanışlı uygulamadan akıyor. 5 dolar; ucuz da değil. Bunun yanında biraz rahatsız edici abonelik politikası var. Ayda 1 dolara abone olursanız, kaydettiğiniz içerik üzerinde arama yapabiliyorsunuz. Yani size aranabilir indeksi lisanslıyor. Instapaper’in iOS uygulaması, deneyim olarak başarılı olmasına rağmen, web sitesinde estetik kurallar yerle yeksan. Servisin en öne çıktığı taraf, onlarca uygulama ile entegre olması. Neredeyse tüm iOS uygulamalarında Instapaper hesabınıza içerik postalayabiliyorsunuz. Rakiplerine yaygınlıkta fark atıyor.
Eskiden paralı bir servis idi. Şimdi bedavalaşmış. Web sitesi ve sunduğu okuma deneyimi mükemmel. Bazı majör iOS uygulamaları, doğrudan destekliyor. Koltuk şeklinde bir ikonu var ki fevkalade özgün. En büyük eksiği kendine has iOS uygulamalarının olmayışı. Ancak site, yakında çıkacağını söylüyor. Çıktığında, Instapaper’in papucu dama atılacak. Marco adına üzgünüm. Readability’nin Chrome eklentisi de tavsiye edeceklerimiz arasında.
Instapaper gibi eskiden beri var olan servislerden. Uygulama platformlarına yayılımını tamamlamış olmasıyla dikkat çekiyor. Meselâ Android ve Kindle Fire platformunda uygulaması var. Her ne kadar yeterli gözükse de ben bu servisi eskiden beri hâkir görürüm ve bir türlü beğenmem. Çok büyük bir artısı olmadığını düşünüyorum. Öne geçmek için verdiği bir ışık yok.
Diğerlerine göre biraz farklı bir servis Clearly. Evernote’un kamuya sunduğu “temize çekme” servisi olarak tarif edebiliriz. Diğerlerinden farkı, sadece temize çekmekle görevli olması. Kaydetme, etiketleme, arama gibi özellikleri sağlamıyor. Bunları dolaylı yoldan Evernote hesabınıza kaydettirerek yapıyor. Bu kısım biraz bulanık. Çünkü Evernote’un amacı, notlarınızı biriktirmek. Siz, okuduğunuz yazılarla tuttuğunuz notları Evernote’ta çorba gibi iç içe geçirebilirsiniz. Öte yandan Evernote’un her platformda var olan uygulamaları, temiz bir okuma deneyimi sunmuyor. Belki servis, ileride bu yönde özelleşmiş adımlar atabilir. Çünkü Evernote sağlı sollu sürprizlerle ilerliyor. Clearly’nin anahtar özelliği, internet tarayıcı üzerinde sunduğu nefis okuma deneyimi. Readability ile yarışacak düzeyde şık, temiz bir okuma biçimi hazırlıyor. Üstelik çok kısa bir sürede. Ben Chrome eklentisi ile her makalede kendisini kullanıyorum. Eğer kaydetmem gerekirse ya da iPad gibi bir ortamda okuyacaksam, Instapaper’e yolluyorum.
Son söz
Birini seçin ve hayatınıza temiz okumalarla devam edin. Varsa Kindle’ınızda, iPad’inizde okuma fırsatlarınızı artırın. Bilgisayarın sabit ekranına ya da sitelerin çer çöpüne mahkum değilsiniz.
Acaba reklam endüstrisi, bu temize çekicilerin kendileri için palazlanan bir tehdit olduğunun farkında mı?
Onlar farkına varıp metinleri reklama boğana kadar ve hâlâ yazı muteber iken, okumanın tadını çıkaralım.
